rozwiń intro

Zaburzenia mowy


 AFAZJA

 
Afazja jest nabytym zaburzeniem funkcji komunikacyjnych na skutek uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego.
Najczęściej występuje u osób po udarze mózgu, ale może również pojawić się w następstwie wylewu, urazu czaszkowo-mózgowego, nowotworu mózgu, czy choroby neurodegeneracyjnej.
Afazja objawia się trudnościami w przetwarzaniu języka. Oznacza to, że Pacjent może mieć problemy z wypowiadaniem się (np. trudności ze znalezieniem odpowiednich słów, tworzeniem zdań i dłuższych wypowiedzi) a wypowiadane wyrazy mogą być użyte w złym kontekście lub zawierać błędy. Zdarza się również, że wypowiedzi osoby chorej zawierają wyrazy zmyślone lub nieistniejące, co stwarza problemy ze zrozumieniem komunikatu wysyłanego przez Pacjenta. Oprócz problemów z nadawaniem mowy, Pacjenci bardzo często maja trudności ze zrozumieniem innych. Niemożność porozumienia się z otoczeniem oraz utrata zdolności do przekazywania swoich myśli i potrzeb jest doświadczeniem niezmiernie traumatycznym i może prowadzić do poważnych ograniczeń w życiu codziennym.
Diagnozą i terapią osób cierpiących z powodu afazji zajmuje się logopeda. W Centrum Medico-Brain stosuje się neuropsychologiczną metodę diagnozy afazji opierając się na wynikach najnowszych badań naukowych oraz korzystając z doświadczeń brytyjskich lingwistów i terapeutów mowy. W tym procesie nierzadko potrzebna jest również diagnoza i równolegle prowadzona terapia neuropsychologiczna ze względu na współistniejące zaburzenia funkcji poznawczych takich jak pamięć czy uwaga.
Po przeprowadzeniu szczegółowych testów rozumienia języka i nadawania mowy, logopeda ustala odpowiedni program interwencji, tak by terapia była dostosowana do indywidualnych potrzeb każdego Pacjenta.
Centrum Medico-Brain dysponuje profesjonalnym programem komputerowym do terapii afazji AFA-SYSTEM przygotowanym w Pracowni Neuropsychologii Klinicznej Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Oprócz bezpośredniej terapii z Pacjentem, logopeda pracuje również z rodziną chorego, by pomóc zrozumieć istotę zaburzeń a tym samym zredukować towarzyszące Pacjentowi lęk i izolację.
Pacjenci mają możliwość skorzystania z treningów EEG BioFeedbackw celu usprawnienia pracy centralnego układu nerwowego oraz usprawnienia procesu rehabilitacji funkcji komunikacyjnych.
 

DYZARTRIA

 
Dyzartria jest zaburzeniem mowy powstałym na skutek uszkodzenia mięśni i/lub nerwów biorących udział w procesie komunikacji, czyli twarzy, języka, ust, podniebienia, krtani, oddechowych.
Dysfunkcja może być spowodowana udarem, urazem czaszkowo-mózgowym, chorobą neurodegeneracyjną (np. chorobą Parkinsona, miastenią, zespołem parkinsonowskim), guzem mózgu, stwardnieniem rozsianym, miażdżycą naczyń mózgowych, zatruciem toksynami (w tym alkoholem).
W zależności od rodzaju dyzartrii mowa może być niewyraźna, zbyt wolna lub szybka, mogą występować zaburzenia natężenia głosu (mowa zbyt cicha lub całkowicie niesłyszalna) i/lub rezonansu (mowa nosowa).
Problemy z oddychaniem mogą uniemożliwić wymówienie pełnego zdania na jednym oddechu, co powoduje przerywanie fraz, zaburzenia rytmu, intonacji i akcentu. W najcięższych przypadkach mowa jest całkowicie niezrozumiała, co wywołuje frustrację ze strony Pacjenta i jego słuchaczy. W terapii logopedycznej konieczne jest postawienie właściwej diagnozy, która odpowiednio ukierunkuje metody interwencji.
Program terapii może zawierać trening oddechu, ćwiczenia fonacyjne, rezonansowe i artykulacyjne.
Medico-Brain dysponuje programem komputerowym do terapii dyzartrii oraz pomocami, które urozmaicają ćwiczenia. Ponadto, treningi EEG BioFeedback stosowane są w celu uzupełnienia terapii logopedycznej. Logopeda pracuje również z rodziną Pacjenta udzielając rad ułatwiających komunikację a w cięższych przypadkach rozważane są wspomagające lub alternatywne metody komunikacji takie jak użycie elektronicznego komunikatora, tablicy komunikacyjnej lub syntetyzatora mowy.
 

APRAKSJA MOWY

 
Apraksja mowy jest zaburzeniem, które uniemożliwia wykonywanie celowych, precyzyjnych ruchów artykulacyjnych przy jednoczesnym braku ograniczeń fizycznych.
Najczęstszymi przyczynami apraksji mowy są udary, guzy mózgu, choroba Alzheimera, urazy czaszkowo-mózgowe. U Pacjentów poudarowych, apraksja mowy często współwystępuje z afazją, co powoduje trudności w diagnozie różnicowej. W zależności od nasilenia zaburzenia, apraksja mowy może objawiać się jako sporadyczne przestawianie dźwięków i sylab w wyrazach, uciążliwe próby ‘natrafienia na dźwięk’, niekonsekwentnie realizowane głoski, a w wyjątkowo ciężkich przypadkach całkowitą niezdolność do komunikowania się za pomocą mowy. Brak możliwości komunikacji ustnej stanowi wielki problem i jest źródłem frustracji, stresu i wycofania z życia społecznego. Terapia logopedyczna apraksji mowy jest zazwyczaj bardzo intensywna, wymaga systematyczności i motywacji. Największe postępy obserwuje się krótko po udarze/urazie mózgu. Niektórzy Pacjenci wracają do zdrowia szybko, u innych proces ten jest długi i powolny.
Terapia w centrum Medico-Brain wykorzystuje odpowiednie programy komputerowe oraz wspomagająco treningi EEG BioFeedback. W wyjątkowo trudnych postaciach apraksji logopeda pomaga dobrać odpowiednie urządzenia wspomagające lub zastępujące mowę.
 

DYSFONIA

 
Dysfonia jest zaburzeniem komunikacji werbalnej powodowanym trudnościami w emisji głosu. Problemy tego typu występują najczęściej u osób pracujących zawodowo głosem czyli: lektorów, aktorów, nauczycieli, piosenkarzy, prezenterów radiowych i telewizyjnych, polityków, pracowników call-centre, policjantów, duchownych. Zaburzenia głosu mogą pojawić się na skutek nieodpowiednich mechanizmów fonacyjnych (tzw. dysfonia funkcjonalna/czynnościowa), gdzie obserwuje się nieprawidłowe działanie mięsni krtani, zaburzenia ich napięcia i częstotliwości oraz brak koordynacji oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnej. Innym typem zaburzeń głosu jest dysfonia organiczna powodowana patologicznymi zmianami w budowie krtani (zgrubienia, guzki, zmiany przerostowe, owrzodzenia,itp.). Ten typ dysfonii może również pojawić się w następstwie uszkodzeń układu nerwowego oraz jego chorób np. w porażeniu nerwów biorących udział w emisji głosu, w chorobie Parkinsona, miastenii, chorobie Neuronu Ruchowego.
Objawy dysfonii obejmują zmiany barwy głosu, który może być chrapliwy, zduszony, ostry, świszczący, matowy, piskliwy, itp. Często występują problemy z natężeniem (głos brzmi zbyt cicho lub zbyt głośno) oraz częstotliwością (głos jest nienaturalnie wysoki lub niski). Nierzadko pojawia się również chroniczna chrypka i patologiczne nawyki kompensacyjne np. chrząkanie. Pacjenci mogą doświadczać uczucia suchości, pieczenia w gardle, bólu w trakcie mówienia oraz wzmożonego napięcia mięśni twarzy, szyi, krtani, ramion i brzucha.
Problemy z głosem bywają ignorowane co najczęściej prowadzi do nasilenia się objawów, utrwalenia negatywnych nawyków kompensacyjnych oraz pojawienia się zmian organicznych na więzadłach głosowych (np. guzków, polipów, obrzęków, zgrubień nabłonka, przerostów).
 
Terapią zaburzeń głosu zajmuje się logopeda, który zazwyczaj współpracuje z laryngologiem lub foniatrą w procesie diagnostycznym.
Po ustaleniu przyczyny problemów z głosem, logopeda dobiera odpowiedni program terapeutyczny oraz pomaga zastąpić negatywne nawyki zachowaniami zgodnymi z podstawami higieny głosu. W przypadku gdy problemy z głosem są natury psychologicznej zalecana jest współpraca z psychoterapeutą.
 

JĄKANIE

 
Jąkanie jest zaburzeniem płynności mowy, które może wystąpić podczas rozwoju dziecka (tzw. jąkanie rozwojowe) lub na skutek uszkodzenia układu nerwowego (tzw. jąkanie nabyte, neurogeniczne). Jąkanie występuje w różnych postaciach i nasileniu. Objawy obejmują sporadyczne powtarzanie pojedynczych głosek, sylab, wyrazów oraz ich przeciąganie. Niezamierzone przerywanie wypowiedzi może powodować tzw. bloki, podczas których osoba jąkająca się ma trudności z płynnym przejściem od jednego dźwięku do drugiego.
W trudniejszych przypadkach pojawiają się patologiczne nawyki kompensacyjne w postaci współistniejących tików nerwowych oraz ruchów mięsni twarzy, głowy, rąk. Zaburzenia płynności mowy mogą łączyć się z głębokim strachem przed mówieniem, czyli logofobią.
Osoby cierpiące na to zaburzenie unikają wszelkiego rodzaju sytuacji wymagających komunikacji werbalnej (np. wyjścia na zakupy, na pocztę, do urzędu). Gdy zaburzenia są poważne a strach przed mową paniczny, osoby jąkające się wycofują się z wszelkich funkcji i kontaktów społecznych, co negatywnie wpływa na jakość ich życia.
Terapia jąkania wymaga czasu i silnej motywacji ze strony Pacjenta ale jej efekty wynagradzają włożony trud i poświęcenie.
Praca z logopedą skupia się na kształtowaniu prawidłowego toru oddechowego, koordynacji oddychania, fonacji i artykulacji a w przypadku logofobii również zabiegach stopniowej redukcji lęku oraz oswajania z mową.
Pomocne w tym są ćwiczenia rozluźniające i oddechowe.
W Centrum Medico-Brain Pacjent ma również możliwość korzystania z Cyfrowego Korektora Mowy, który jest jednym z najbardziej zaawansowanych technicznie urządzeń stosowanych w terapii jąkania. Cyfrowy Korektor Mowy został zaprojektowany w Katedrze Systemów Multimedialnych Politechniki Gdańskiej i jest wynikiem współpracy z partnerem kanadyjskim. Urządzenie to uzyskało pozytywny wynik badań w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu w Warszawie. Podczas pracy z korektorem, Pacjent wyposażony jest w mini-mikrofon oraz słuchawki. Wypowiedzi Pacjenta przekształcane są przez urządzenie, co powoduje, że Pacjent słyszy dźwięki np. z opóźnieniem. Metoda ta pomaga kontrolować mowę i niejednokrotnie przynosi natychmiastowe efekty.
W terapii jąkania pomoce są treningi EEG BioFeedback (w tym przypadku ukierunkowane na usprawnienie pracy ośrodka mowy). Redukcja lęku wraz z usprawnieniem pracy centralnego układu nerwowego przekłada się na zwiększenie płynności mowy. Tym samym u Pacjenta wzrasta pewność siebie i otwartość w stosunku do innych a pośrednio poprawiają się też kontakty interpersonalne.